Rodzaje gramofonów – czym się różnią?


Gramofon pozwala odtwarzać muzykę zapisaną na płytach i może być zarówno samodzielnym urządzeniem z głośnikami, jak i częścią domowego zestawu stereo. Poszczególne modele różnią się konstrukcją, sposobem obsługi, wkładką oraz funkcjami dodatkowymi. Zrozumienie tych różnic ułatwia czytanie opisów produktów i porównywanie sprzętu.
W ofercie gramofonów Music99.pl znajdziesz urządzenia marek Fenton i Audizio. Na ich przykładzie wyjaśniamy najważniejsze pojęcia, które warto znać przed zakupem.
Czym jest gramofon i jak odczytuje muzykę z płyty
Gramofon to urządzenie do odtwarzania płyt za pomocą igły poruszającej się w ich rowku. Obracający się talerz przesuwa płytę pod igłą, a wkładka przekształca odczytane drgania w sygnał elektryczny. Sygnał trafia następnie do układu audio i głośników.
W podstawowej konstrukcji można wyróżnić talerz, napęd, ramię oraz wkładkę z igłą. Każdy z tych elementów pełni inną funkcję. Talerz podtrzymuje płytę, napęd wprawia go w ruch, a ramię prowadzi wkładkę podczas odtwarzania.
Funkcje takie jak Bluetooth lub USB rozszerzają możliwości urządzenia. Sposób odczytu samej płyty nadal opiera się na kontakcie igły z rowkiem.
Według jakich cech rozróżniamy gramofony
Gramofonów nie dzielimy według jednej cechy. Ten sam model może być jednocześnie walizkowy, mieć napęd paskowy, wbudowane głośniki i Bluetooth.
| Kryterium podziału | Co rozróżniamy |
|---|---|
| Konstrukcja obudowy | Modele stołowe, walizkowe i stojące na nogach. |
| Nagłośnienie | Urządzenia z wbudowanymi głośnikami, zestawy z osobnymi głośnikami i gramofony do zewnętrznego systemu audio. |
| Napęd | Napęd paskowy i bezpośredni. |
| Obsługa ramienia | Gramofony manualne, półautomatyczne i automatyczne. |
| Wkładka | Między innymi wkładki ceramiczne oraz magnetyczne, w tym MM. |
| Połączenia i funkcje | Wyjścia audio, Bluetooth, USB i funkcje zapisu nagrań. |
Taki podział pozwala oddzielić wygląd urządzenia od jego sposobu działania.
Gramofony z głośnikami i modele do zestawu stereo
Gramofon z wbudowanymi głośnikami
W tej konstrukcji odtwarzacz płyt i nagłośnienie znajdują się w jednym urządzeniu. Nie trzeba przygotowywać osobnego zestawu, aby rozpocząć odsłuch przez głośniki gramofonu.
Przykładem jest Fenton RP106W z wbudowanymi głośnikami stereo. Model ma również wyjście RCA i gniazdo słuchawkowe.
Gramofon współpracujący z zewnętrznym nagłośnieniem
Tutaj gramofon jest elementem większego systemu. Dźwięk odtwarzają osobne głośniki aktywne albo kolumny pasywne współpracujące ze wzmacniaczem.
Przed podłączeniem trzeba sprawdzić rodzaj wyjścia gramofonu i wejścia w urządzeniu odbierającym sygnał. Sam kształt złącza RCA nie informuje jeszcze, czy sygnał ma poziom liniowy, czy wymaga przedwzmacniacza gramofonowego.
Audizio RP340 z wkładką Audio-Technica AT-3600L ma wyjście RCA oraz wbudowany przedwzmacniacz, który można włączać i wyłączać. Ustawienie należy dopasować do wejścia używanego zestawu audio.
Gramofon walizkowy stołowy i stojący
Gramofon walizkowy ma obudowę przypominającą zamykaną walizkę. Przykładem z Music99.pl jest Audizio RP116BL, wyposażony we wbudowane głośniki.
Gramofon stołowy ustawia się na odpowiednio stabilnej półce lub meblu. O jego wyposażeniu nie można wnioskować wyłącznie z wyglądu: podobna obudowa może skrywać różne wkładki, połączenia i rozwiązania ramienia.
Z kolei Audizio Fremont to model ze zdejmowanymi nogami i wbudowanymi głośnikami stereo.
Określenia „retro” i „vintage” opisują przede wszystkim stylistykę. Nie stanowią osobnej klasy napędu ani gwarancji jakości dźwięku.
Napęd paskowy i bezpośredni
W napędzie paskowym silnik przekazuje ruch na talerz przez pasek. Takie rozwiązanie występuje między innymi w Fenton RP106W oraz Audizio RP340.
W napędzie bezpośrednim talerz jest napędzany bez pośrednictwa paska. To odmienna konstrukcja mechanizmu, a nie automatycznie wyższa lub niższa klasa urządzenia.
Przy ocenie napędu znaczenie ma również stabilność prędkości i wykonanie całego gramofonu. Samo hasło „paskowy” lub „bezpośredni” nie opisuje wszystkich właściwości sprzętu.

Gramofon manualny, półautomatyczny i automatyczny
W gramofonie manualnym użytkownik sam ustawia ramię nad płytą i kończy odtwarzanie. Do opuszczania igły służy mechanizm przewidziany w danym modelu, na przykład winda ramienia.
W modelu półautomatycznym część czynności po zakończeniu strony może wykonać mechanizm urządzenia. Zakres działania zależy od konstrukcji.
Gramofon w pełni automatyczny może sam rozpocząć odtwarzanie, ustawić ramię i zakończyć odsłuch. Przed zakupem warto sprawdzić, które czynności rzeczywiście są zautomatyzowane.
Auto Stop oznacza automatyczne zatrzymanie, ale nie musi oznaczać automatycznego powrotu ramienia ani jego ustawiania na początku płyty. Fenton RP106W oferuje funkcję Auto Stop. Tę cechę należy odróżniać od pełnej automatyki obsługi.
Wkładka ceramiczna i magnetyczna
Wkładka to element ramienia współpracujący z igłą. Jej zadaniem jest przekształcenie drgań w sygnał elektryczny. Rodzaj wkładki ma znaczenie zarówno dla odtwarzania, jak i sposobu podłączenia gramofonu.
Fenton RP106W ma wkładkę ceramiczną. W Audizio RP340 zastosowano magnetyczną wkładkę MM Audio-Technica AT-3600L. Skrót MM oznacza konstrukcję z ruchomym magnesem.
Przy porównywaniu modeli sprawdzaj także dostępność pasującej igły, wymagany nacisk oraz możliwość jego regulacji. RP340 ma regulowaną przeciwwagę i układ anti-skating.
Nacisk określa siłę, z jaką igła spoczywa na płycie. Anti-skating pomaga kompensować siłę kierującą ramię do środka podczas odtwarzania. Ustawienia dobiera się zgodnie z instrukcją i wymaganiami wkładki.
Co oznaczają prędkości 33 i 45 obrotów
Prędkość obrotowa mówi, ile obrotów wykonuje płyta w ciągu minuty. W opisach gramofonów spotkasz oznaczenie RPM.
Wiele albumów odtwarza się z prędkością 33⅓ obr./min, a wiele singli z prędkością 45 obr./min. Są jednak wyjątki, dlatego właściwe ustawienie odczytaj z etykiety płyty.
Niektóre urządzenia mają również tryb 78 obr./min. Przy starszych płytach trzeba sprawdzić nie tylko prędkość, ale także zgodność igły i wkładki z danym nośnikiem. Rozmiar płyty sam w sobie nie rozstrzyga sposobu jej odtwarzania.
Bluetooth IN i OUT oraz funkcje USB
Bluetooth w gramofonie może działać w dwóch kierunkach:
Bluetooth IN pozwala przesyłać muzykę z telefonu do gramofonu i odtwarzać ją przez jego nagłośnienie.
Bluetooth OUT pozwala wysyłać dźwięk z gramofonu do kompatybilnego głośnika lub słuchawek Bluetooth.
Audizio RP113D z Bluetooth IN i OUT oferuje oba kierunki transmisji. Samo słowo „Bluetooth” w nazwie innego modelu nie wystarcza do ustalenia, czy również ma obie funkcje.
Podobnie warto czytać opis USB. Port może służyć do różnych zadań. Fenton RP106W umożliwia digitalizację płyt przez połączenie z komputerem, natomiast RP113D oferuje bezpośrednie kodowanie na pamięć USB oraz odtwarzanie plików z USB.
Jak czytać opis gramofonu przed zakupem
Zacznij od nagłośnienia i sposobu podłączenia. Następnie porównaj wkładkę, obsługę ramienia, prędkości oraz funkcje dodatkowe. Wygląd i kolor dobierz, gdy wiesz już, jak urządzenie będzie działać w Twoim zestawie.
Sprawdź również wymiary i miejsce potrzebne do otwarcia pokrywy. Przed pierwszym odtworzeniem zapoznaj się z instrukcją ustawienia ramienia i obsługi igły.
Przejrzyj gramofony Fenton i Audizio w Music99.pl i porównaj modele według cech, które mają znaczenie dla Twojego sposobu słuchania muzyki.